17 (1) 2001 bls. 11 - 12 © Höfundar og STÍL

Hvernig datt þér í hug að verða kennari? Sólrún Inga Ólafsdóttir, enskukennari við Borgarholtsskóla

„Hvernig datt þér eiginlega í hug að verða kennari?“, er spurning sem ég fæ oft frá nemendum mínum, sérstaklega á þessum síðustu og verstu tímum. Við því er ekkert einfalt svar en í framhaldsskóla var það orðið nokkuð ákveðið að EF ég yrði kennari, þá yrði ég enskukennari í framhaldsskóla. Enskan var orðin mitt uppáhaldsfag og kennararnir voru mér áhugaverðar fyrirmyndir.

Eftir að ég innritaðist í enskudeild Háskóla Íslands fékk ég auðvitað hin dæmigerðu viðbrögð þjóðfélagsins, sem allir sem stundað hafa nám í enskudeildinni ættu að þekkja: Bara í ensku? Hvað ætlarðu þá að verða? Sem betur fer gat ég þó svarað því til að ég yrði kannski kennari. Flestir önduðu léttar því að ég var a.m.k. að stefna að löggiltu starfi en ekki að eyða tíma mínum til einskis. Námið í enskudeildinni var allajafnan skemmtilegt, áhuginn jókst með árunum og allt í einu var M.A. prófinu lokið og tími kominn til að skrá sig í kennslufræði. Þrátt fyrir áhuga minn á kennarastarfinu var ég engan veginn viss um að það hentaði mér. Ég hafði enga reynslu af kennslu og bjó mig því undir það að þetta ár í kennslufræðinni yrði ákveðinn prófsteinn á getu mína og hæfni og hvort ég mundi gera kennsluna að ævistarfi.

Ég innritaðist í kennslufræðina haustið ’95 og fannst mér námið strax gagnlegt og áhugavert en misáhugavert þó. Það sem stendur helst eftir eru þær greinar þar sem fræðin urðu á einhvern hátt áþreifanleg. Þar ber hæst kennslufræði erlendra mála og æfingakennsluna sem eru í sjálfu sér nátengdar greinar. Í kennslufræði erlendra mála lásum við um ýmsar kenningar og kennsluaðferðir, lærðum hvert af öðru og bjuggum svo til verkefni, sem nýttust mörg í æfingakennslunni. Í tengslum við æfingakennsluna vorum við látin halda dagbók á hverjum degi, sem gerði það að verkum að við vorum í raun neydd til að horfast í augu við mistökin sem við gerðum þann daginn, eða að við gátum glaðst yfir einhverju sem tókst vel. Þannig vorum við sífellt að skoða okkur sjálf í kennslu sem er nokkuð sem allir kennarar hefðu gott af að gera reglulega (en enginn hefur tíma til). Það var að heyra á flestum að þeir hefðu viljað fá lengri tíma í æfingakennslu, bæði í grunnskóla og framhaldsskóla, enda var þetta mjög dýrmæt reynsla. En þrátt fyrir að kennslufræðin hafi kannski ekki breytt grundvallarhugmyndum mínum um það hvernig kennari ég vildi verða, þá hjálpaði hún mér mjög mikið til þess að öðlast sjálfstraust í kennslustofunni og vitneskju um þá víðtæku hugmyndafræði sem liggur að baki faglegum vinnubrögðum tungumálakennarans. Að mínu mati hefðu það verið reginmistök af minni hálfu að fara að kenna án þess að hafa þennan vetur í kennslufræðinni að baki.

Eftir að ég lauk kennslufræðinni vorið ’96 fékk ég styrk til þess að gerast aðstoðarkennari í einn vetur í London, sem var mjög skemmtilegur tími og styrkur fyrir mig sem kennara. Ég kenndi að vísu aðallega í barnaskólum en það var mjög fróðlegt að kynnast því stigi og fá að fylgjast með fjölmörgum kennurum og nemendum að störfum. Það má því segja að þarna hafi ég fengið framlengda æfingakennslu. Ég upplifði nemendur afskaplega líka þeim íslensku, þrátt fyrir að umgjörðin væri dálítið ólík. Kennarar eru líklega að glíma við það sama hvar sem er í heiminum.

Með þessa vitneskju, ásamt ýmsu öðru nýtilegu í farteskinu, fór ég frá Englandi og leitaði að skóla til þess að kenna í á Íslandi. Ég var svo heppin að fá stöðu í Borgarholtsskóla í Grafarvogi sem þá var að hefja sitt annað starfsár. Í enskudeildinni voru fyrir tveir mjög áhugasamir kennarar sem höfðu gengið í gegnum nokkuð átakamikið fyrsta ár skólans og voru fullir áhuga á að reyna að vinna kennsluefni sem höfðaði meira til nemenda þeirra en það sem fyrir var. Það varð úr að við lögðum á okkur mikla vinnu yfir sumarið til þess að setja saman fjölbreytta kennslubók fyrir nemdur okkar. Í þeirri vinnu nýttist mér til dæmis vel efni sem ég hafði þegar unnið í kennslufræðum erlendra mála í tengslum við æfingakennsluna. Það var ánægjulegt fyrir mig sem nýjan kennara að fá tækifæri og traust til þess að hafa eitthvað að segja um hvað yrði kennt og hvernig.

En þrátt fyrir þennað undirbúning um sumarið, Lundúnadvölina og jafnvel kennslufræðina fann ég að ég átti ýmislegt eftir ólært og á svo sannarlega enn. Á fyrsta starfsári mínu var margt sem kom á óvart og margar spurningar vöknuðu. Hvernig gat ég komið til móts við lesblinda nemendur? Hvernig fékk ég nemendur til þess að læra alltaf heima? Hvers vegna gátu sumir nemendur ekki byrjað ritgerð öðruvísi en: “In this essay I am going to write about …?” Gera þessar málfræðiæfingar nokkurt gagn? Það munu alltaf vakna nýjar spurningar og vonandi heldur maður áfram að reyna að leita svara. Fyrir mér er lykillinn að árangursríku starfi gott samstarf innan deildarinnar. Í Borgarholtsskóla hef ég fengið góðan stuðning frá upphafi og hugmyndir allra hafa fengið að njóta sín. Enskudeildin fer smám saman stækkandi og þar hafa meðal annarra bæst við tveir nýútskrifaðir kennarar úr kennslufræðinni sem með sanni má segja að séu eins og ferskur andblær fyrir skólann okkar og deildina. Þeir minna okkur á að við megum ekki gleyma því, í amstri hversdagsins, að alltaf er tími til að reyna að endurskoða og bæta okkar starf í þágu nemenda.

Sólrún Inga Ólafsdóttir,
enskukennari við Borgarholtsskóla

PDF-skrá. (21KB).